Pageviews:
ಪರಿಚಯ
ಒಂದು ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ರಿಪೇರಿ ಅಂಗಡಿ ನಡುವೆ ನಿಂತಿರುವ ATM ಬಳಿ ನೀವು ನಡೆದುಹೋಗಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಆ ಯಂತ್ರ ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರದ್ದು, ಅದನ್ನು ನಡೆಸಿ ಹೇಗೆ ಹಣ ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಎಂದೂ ಯೋಚಿಸದೆ ಇರಬಹುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಈ ರೀತಿಯ ಆಫ್-ಸೈಟ್ ATM-ಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ನಡೆಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳನ್ನು White Label ATM Operators ಅಥವಾ WLAOs ಎಂಬ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ನಡೆಸುತ್ತವೆ, Tata Communication Payment Solutions ನ Indicash ಮತ್ತು India1 Payments ಮುಂತಾದವು. ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ಹಿಂದೆ Reserve Bank of India ಗೆ ಸರಳ ಭರವಸೆ ನೀಡಿ ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ATM-ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ನಡೆಸುವ ಭಾರೀ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಹೊರುತ್ತೇವೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಿಗೆ ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತೇವೆ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆದರೆ ಇಂದು, ಈ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಬಂದವರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಂದಿ ಈಗಾಗಲೇ ಹೊರಬಂದಿದ್ದಾರೆ, ಉಳಿದವರು RBI ಬಳಿ ಒಂದು ಸರಳ ಬೇಡಿಕೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ.
ATM-ಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಹಣ ಹೇಗೆ ಗಳಿಸುತ್ತವೆ
ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ನದಲ್ಲದ ಬೇರೊಂದು ATM ನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಸ್ವೈಪ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆ ATM ಆಪರೇಟರ್ಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಇಂಟರ್ಚೇಂಜ್ ಫೀ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಇದು WLAOs ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗ. ಸಮಸ್ಯೆ ಏನೆಂದರೆ, ನೀವು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಯಾವುದೇ ATM ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ 3 ರಿಂದ 5 ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು, ಅಂದರೆ ಆ ಸ್ವೈಪ್ಗಳಿಂದ ATM ಆಪರೇಟರ್ಗೆ ಏನೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಮಿತಿ ದಾಟಿದ ನಂತರವೇ ಅವರಿಗೆ ಆದಾಯ ಬರಲು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. 2012 ರಲ್ಲಿ WLAOs ಮೊದಲು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ಪ್ರತಿ ಆರ್ಥಿಕ ವಹಿವಾಟಿಗೆ 15 ರೂಪಾಯಿ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. 2021 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅದು ಕೇವಲ 17 ರೂಪಾಯಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಏರಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, 2019 ರ RBI ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು ATM ನಡೆಸಲು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 60,000 ರೂಪಾಯಿ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಆಪರೇಟರ್ ಬ್ರೇಕ್-ಈವೆನ್ ತಲುಪಲು, ಆರ್ಥಿಕೇತರ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 20 ರೂಪಾಯಿ ಬೇಕು. ಲೆಕ್ಕ ಎಂದೂ ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟದಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಏರುತ್ತಿರುವ ವೆಚ್ಚಗಳು ಮತ್ತು ಒತ್ತಡ
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಶಕ್ತಿಗಳು ATM ಆಪರೇಟರ್ಗಳ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕೊನೆಯ ಇಂಟರ್ಚೇಂಜ್ ಫೀ ಹೆಚ್ಚಳದ ನಂತರ, RBI ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬಡ್ಡಿ ದರಗಳನ್ನು 2.5% ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಇದು ATM-ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಎಕನಾಮಿಕ್ ವಿಷಯದಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದು WLAOs ಅನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತದೆ. ATM ಒಳಗಿರುವ ನಗದು ಆಪರೇಟರ್ನ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ನ ಭಾಗ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ ತುಂಬಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಿಂದ ಸಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ಡಿ ದರಗಳು ಅಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಲ ವೆಚ್ಚ, ಅಂದರೆ ATM-ಗಳಲ್ಲಿ ನಗದು ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದು ಬಹಳ ದುಬಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮೇಲೆ, ATM ಸ್ಥಳಗಳ ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ನಗದು ಸಾಗಿಸುವ ವಾಹನಗಳ ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚ ಕೂಡ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಏರಿವೆ. ಮತ್ತು RBI ಒಂದು ಹೊಸ ಭದ್ರತಾ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ATM-ಗಳಲ್ಲಿ ನಗದು ತುಂಬಲು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ನೋಟಿನ ಚೀಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಭಾರೀ ಭದ್ರತೆ ಬೇಕು. RBI ಇದನ್ನು ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ಲೆಸ್ ಕ್ಯಾಸೆಟ್-ಸ್ವಾಪಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಎಂಬೆಡೆಡ್ ಚಿಪ್ಗಳಿರುವ ಲಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತ, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ಬೆಲೆ ಸುಮಾರು 15,000 ರೂಪಾಯಿ, ಇವುಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸುವುದು ಈಗಾಗಲೇ ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಿರುವ ಆಪರೇಟರ್ಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಹಣಕಾಸಿನ ಹೊರೆ.
ಕುಗ್ಗುತ್ತಿರುವ ಉದ್ಯಮದ ಕಥೆ
2012 ರಲ್ಲಿ RBI ಖಾಸಗಿ ATM ಆಪರೇಟರ್ಗಳಿಗೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಾಗ, ಯೋಚನೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿತ್ತು. ATM-ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಿಗೆ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಅರೆ-ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ. ಆರ್ಥಿಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿತ್ತು ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅನುಕೂಲಕರ ಮಾರ್ಗವಿರಲಿಲ್ಲ. WLAOs ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹಾರ ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು. ಅವರು ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಹೊರುತ್ತಾರೆ, ಭದ್ರತೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ನಗದು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಕೈಬಿಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ATM ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಷ ಇದು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಂತೆ ಕಂಡಿತು. ಆದರೆ ಅಂದಿನಿಂದ ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಆದಾಯ ಮಾದರಿ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಪನಿಗಳು ಕಂಡುಕೊಂಡವು. Indicash ಮತ್ತು India1 Payments ನಂತಹ ಉಳಿದ ಕಂಪನಿಗಳು ಇಂಟರ್ಚೇಂಜ್ ಫೀ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು RBI ಅನ್ನು ಪದೇಪದೇ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಳ ಆಗಬಹುದು ಎಂಬ ಮಾತುಕತೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಏನೂ ದೃಢಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.
ಶುಲ್ಕ ಹೆಚ್ಚಳದ ಆಚೆಗಿನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪರಿಹಾರಗಳು
ಇಂಟರ್ಚೇಂಜ್ ಫೀ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ, ಆದರೆ ಇದು ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಭಾರತದ 2,60,000 ATM-ಗಳಲ್ಲಿ, ಆನ್-ಸೈಟ್ ಮತ್ತು ಆಫ್-ಸೈಟ್ ಎರಡೂ ಸೇರಿಸಿ, ಸುಮಾರು 70% ನಗದು ವಿತರಿಸುವ ಯಂತ್ರಗಳು ಮಾತ್ರ. ಆಪರೇಟರ್ಗಳು ಠೇವಣಿಗಳನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರೆ, ಠೇವಣಿ ಮಾಡಿದ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ದುಬಾರಿ ನಗದು-ಲೋಡಿಂಗ್ ಪ್ರಯಾಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾಲ ವೆಚ್ಚದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇದೆ. WLAOs ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ MCLR-ಲಿಂಕ್ಡ್ ದರಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಸಾಲ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಸಾಲ ನೀಡಬಹುದಾದ ಕನಿಷ್ಠ ದರ. ಮಾರ್ಚ್ 2024 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸರಾಸರಿ MCLR 8.5% ಮೇಲಿದೆ, RBI ರೆಪೋ ದರ 6.5% ರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. 2020 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು RBI ಸಮಿತಿ WLAOs ಗೆ MCLR ಬದಲಿಗೆ ರೆಪೋ-ಲಿಂಕ್ಡ್ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ಅನುಮತಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿತು, ಇದು ಅವರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆ ಶಿಫಾರಸು ಇನ್ನೂ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. MCLR ಮತ್ತು ರೆಪೋ ದರದ ವಿವರಗಳು ಈ ಪೋಸ್ಟ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಹೊರಗಿವೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ ಏನೆಂದರೆ ಅಗ್ಗದ ಸಾಲ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಹೊರೆ ಹಾಕದೆ ಆಪರೇಟರ್ಗಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಉಸಿರಾಟದ ಜಾಗ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಅಂತಿಮ ಆಲೋಚನೆಗಳು
UPI ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ವಾಲೆಟ್ಗಳ ಯುಗದಲ್ಲಿ ATM ಒಂದು ಹಳೆಯ ವಸ್ತುವಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಇದು ಇನ್ನೂ ನಗದು ಪಡೆಯಲು ಏಕೈಕ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಹಿತಕರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅವರ ವೆಚ್ಚಗಳು ಏರುತ್ತಲೇ ಇವೆ, ಅವರು ಗಳಿಸುವ ಶುಲ್ಕಗಳು ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿವೆ. ಏನಾದರೂ ಬದಲಾಗಬೇಕು, ಅದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಂಟರ್ಚೇಂಜ್ ಫೀ ಆಗಿರಲಿ, ಅಗ್ಗದ ಸಾಲ ಆಗಿರಲಿ, ಅಥವಾ ನಗದನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಯಂತ್ರಗಳಾಗಿರಲಿ. ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ಧೂಳು ತುಂಬಿದ ರಸ್ತೆ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತ ATM ನಿಂದ ಕೆಲವು ನೂರು ರೂಪಾಯಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ, ನಿಮಗೆ ಆ ಅನುಕೂಲ ಒದಗಿಸಲು ಯಾರೋ ನಷ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಡಿ. ಮತ್ತು ಅವರು ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ವೇತನ ಹೆಚ್ಚಳ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.